Displaying: 1-20 of 128 documents

0.336 sec

1. Philotheos: Volume > 17
Bogoljub Šijaković Κριτική του βαλκανιστικού λόγου: Συμβολή στη φαινομε-νολογία της «ετερότητος» της Βαλκανικής
Bookmark and Share
2. Philotheos: Volume > 2
Κωνστάντινος Νικολακόπουλος Βυξαντινή μουσική
Bookmark and Share
3. Philotheos: Volume > 5
Maksim Vasiljević Θεὸς ὑπερβατικός – Θεὸς τῆς κοινωνίας. Μιὰ συμβολὴ Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου καὶ Μαξίμου τοῦ Ὁμολογητὴ στὴν ἔννοια τῆς κοινωνίας .
Bookmark and Share
4. Philotheos: Volume > 5
Dražen N. Perić Ὁ «ἄνθρωπος κατ’ εἰκόνα Θεοῦ» καί ἡ γνώση τοῦ Θεοῦ στόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Θεολόγο
abstract | view |  rights & permissions
Saint Gregory understood the mind of man as the most essentially human element of the human composit. It is that spiritual, intelligible element of human nature which is brought into being in the image of God. The image of God in man refers to human nature, but the image of God in whom man is created refers to the Person of the divine Logos. The mind is way in that expresses freedom of human nature. Free will of man or freedom (as possession of self) belongs to human nature, to man’s character as a being created in the image of God. In last analysis the mind according to Saint Gregory constitutes way of manifestation human freedom. The mind as image of God in man has not worth its self. The most important role of mind is knowledge of God. Man is made to exist from the very beginning as a creature in the image of God, so that the fundamental principle of his being is completed only in communion with God. For Gregory this in turn revels man’s nature and destiny to be in loving communion with the Holy Trinity through the ecstatic, transcending movement of the self into the personal, divine life of God. It is the knowledge of God in loving communion with him, God becoming man without ceasing to be God, so that man can become God without ceasing to be man. It is very significant that according to Saint Gregory the Theologian knowledge of God and communion or participation in God are bound together. More than that, knowledge of God and communion with God are explicitly considered as identical.
Bookmark and Share
5. Philotheos: Volume > 6
Boris B. Brajović Ο Διάδοχος Φωτικής και η θεωρία περί της αρετής
abstract | view |  rights & permissions
In the virtue ethics of Diadochus Photice, the notion of self-rule (αὐτεξούσιον) is of paramount importance for the creative progress in one’s moral perfection. With the proper use of self-rule man can escape sin and turn himself to love. In addition, Diadochus also uses the notion of apatheia (ἀπάθεια) to indicate the way for a successful cleansing (κάθαρσις) of the soul, so that with this cleansing man can grasp the logoi (λόγοι) of beings. According to Diadochus Photice, virtue ethics must not be conceived in an anthropocentric way, but in a theocentric one, and so virtue does not depend only on the ethical achievements of man, but on divine grace and on the personal relation of man to God.
Bookmark and Share
6. Philotheos: Volume > 7
Βασίλειος Ἀθ. Τσίγκος Ἡ θέση τοῦ πατριάρχου Ἱεροσολύμων καί τοῦ “πατριάρχου τῆς Δύσεως” στήν Καθολική Ἐκκλησία καί ἡ ἐκκλησιολογία τῆς “κοινωνίας”στήν ἐπιστολογραφία τοῦ ἁγίου Θεοδώρου τοῦ Στουδίτου
abstract | view |  rights & permissions
In the first part of this study we deal with the relation of Saint Τheodore the Studite to the cities of Thessaloniki and Jerusalem. Having as our main source his massive epistolography, we discuss his views on the place of the patriarch of Jerusalem Thomas and the pope of Rome in the Church. Thomas is the “first” (primus) within the “pentarchy” of the patriarchs, in the so called “five-headed body of the Church” (πεντακόρυφον ἐκκλησιαστικόν σῶμα), where the pope belongs as well. According to Theodore all the patriarchs are “equal”, in the “pentarchy”, the ecclesiological form of the Church’s life of the first millenium. Among them the pope is the first in “order and honour” for being the leader of the “Romaic Church”, “the patriarch of the West”. This title is the traditional one among others, which the pope uses ever since. However, its recent omission from the last edition (2006) of the “Annuario Pontificio”, puts more obstacles to the constant efforts for mutual understanding and sincere and fruitful theological dialogue between the Orthodox and the Roman-Catholic Church. The second part of the study is related to the ecclesiology of “communion” and we make some comments on this central principle of theology. The concept of “communion” should apply to all the ecclesial institutions and it could greatly contribute, in a very positive and constructive way, to the discussions of the problem about the office of “primus” and the way of exercising it in the Catholic Church, with specific reference to the “primacy” of bishop of Rome, in terms of the ecumenical movement and the ecclesial rapprochement. The concept of “communion” may even place the stumbling block of the ecclesial unity, i.e. the “office” of the pope, in the traditional framework, which is the paradigm of the “pentarchy of the patriarchs”. In other words, the way of Church’s life during the first ten centuries. In the last section we briefly discuss the rebeginning of the second phase of the Official Theological Dialogue between the Roman-Catholic and the Orthodox Church (Belgrade 18-25 September 2006), the official visit of pope Benedict 16th to Constantinople (30 November 2006) and the official visit of archbishop of Athens and all Greece Christodoulos to Rome (14 December 2006). These very important events it is hoped that will push forward the essential progress of this dialogue, which some time in the future may lead the two Churches to the full “communion” of faith and sacramental life.
Bookmark and Share
7. Philotheos: Volume > 8
Βασίλειος Ἀθ. Τσίγκος Οἱ θεολογικές προϋποθέσεις τῆς περί Θεοῦ διδασκαλίας τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ
Bookmark and Share
8. Philotheos: Volume > 8
Σπυριδούλα Αθανασοπούλου-Κυπρίου Η μελέτη των πατερικών πηγών ως ευκαιρία προσέγγισης ανατολής και δύσης: η περίπτωση της τριαδολογίας
Bookmark and Share
9. Philotheos: Volume > 1
Θεόφιλος Ἀμπατζίδης Χρόvος καὶ αἰωvιότητα στὸν Γρηγόριο Νύσσης
Bookmark and Share
10. Philotheos: Volume > 11
Porfirije Perić Ἡ ἀγάπη ὡς σύνδεσμος γινώσκοντος καὶ γινωσκομένου
Bookmark and Share
11. Philotheos: Volume > 11
Βασίλειος Ἀθ. Τσίγκος Οἱ φανερώσεις τοῦ Θεοῦ στήν κτίση καί τήν ἱστορία: πηγή θεογνωσίας κατά τόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ
Bookmark and Share
12. Philotheos: Volume > 13
Katelis Viglas Τα Σημειωματάρια του Λεονάρντο Ντα Βίντσι. Από το Νεοπλατωνισμό στη Φυσιοκρατία
abstract | view |  rights & permissions
Leonardo Da Vinci’s Notebooks. From Neo-Platonism to Physicalism. The epistemological thinking of Leonardo Da Vinci does not continue the tradition of Neo-Platonic thought, but surpasses it in order to abandon it. Generally, it comes to a rupture with the authorities of Antiquity and the Middle Ages. But, on close reading of the Notebooks of Da Vinci, some structural and morphological parallels with the Neo-Platonic principles and ideas become apparent, which the Renaissance man converted to laws of nature. The presence of these correspondences indicates the existence of a transition phase, when the new way of thinking progressively replaces the previous one. The physicalistic view of reality is gaining ground as the metaphysics was replaced by the study of the sensible world as an autonomous reality.Ο επιστημονικός τρόπος σκέψης του Λεονάρντο Ντα Βίντσι δεν συνεχίζει τη Νεοπλατωνική παράδοση σκέψης αλλά την υπερβαίνει για να την εγκαταλείψει. Γενικά, έρχεται σε ρήξη προς τις αυθεντίες της Αρχαιότητας και του Μεσαίωνα. Ωστόσο, κατά την ανάγνωση των Σημειωματάριων του είναι εμφανείς δομικές και μορφολογικές αντιστοιχίες με ορισμένες Νεοπλατωνικές αρχές και ιδέες, οι οποίες έχουν πλέον μεταμορφωθεί σε φυσικούς νόμους. Η παρουσία αυτών των αντιστοιχιών υποδηλώνει την ύπαρξη ενός σταδίου μετάβασης, όταν ο νέος τρόπος σκέψης υποκαθιστά ολοένα και περισσότερο τον προηγούμενο. Η φυσιοκρατική αντίληψη για την πραγματικότητα κερδίζει έδαφος, καθώς η μεταφυσική υποκαθίσταται από την αντιμετώπιση του αισθητού κόσμου ως αυτόνομη πραγματικότητα.
Bookmark and Share
13. Philosophical Inquiry: Volume > 40 > Issue: 3/4
Raphael Demos Αί Θεμελιώδεις Ἔννοιαι τῆς Μεταφυσικῆς τοῦ Πλάτωνος
Bookmark and Share
14. Proceedings of the XXIII World Congress of Philosophy: Volume > 24
Δέσποινα Παπαγγελή-Βουλιουρή Η ανθρώπινη ύπαρξη στα φιλοσοφικά δοκίμια του Χρήστου Μαλεβίτση
abstract | view |  rights & permissions
Το εκτενές και πολυδιάστατο έργο του σύγχρονου διανοητή Χρήστου Μαλεβίτση (1927-1997) διέπεται από το έσχατο νόημα της ανθρώ-πινης παρουσίας στον κόσμο. Με γλώσσα λυρική και ποιητική, με εικόνες και μυθικούς συμβολισμούς που υπερβαίνουν τους περιορισμούς του λόγου, με την προσέγγιση της σκέψης κορυφαίων συνειδήσεων της ιστορίας, ο στο-χαστής επιδιώκει στα φιλοσοφικά του δοκίμια να απαντήσει στο πρωταρχικό ερώτημα «πώς να ζήσω αυθεντικά την ύπαρξή μου και να φανώ αντάξιος της έκτακτης και μοναδικής παρουσίας μου στον κόσμο». Η ανθρώπινη ύπαρξη κατα τον Μαλεβίτση κινείται ανάμεσα σε δύο εννοιολογικούς πόλους: της εγκοσμιότητας, που συνδέεται με τη λήθη, την έκπτωση και την αλλοτρίωση, και της αρχέγονης μεταφυσικής πηγής που οδηγεί στην ανάταση, τη σωτη-ριακή αναγέννηση, την αλήθεια και τον φωτισμό. Ο άνθρωπος έρχεται στον κόσμο κομίζοντας μνήμη παραδείσου, ενώ το πέρασμα στην πραγματικότητα βιώνεται ως τραγική καταστροφή και συντριβή στα όριά του. Κατά την ανα-ζήτηση της αλήθειας και με προσδοκία την υπέρβαση της φθοράς, ο Χρήστος Μαλεβίτσης, αντιτάσσει στον πόνο της εφήμερης και πεπερασμένης ζωής την εφημερία του πνεύματος και τη δυνατότητα της ψυχής να κραταιώσει το δε-σμό της με το αιώνιο.
Bookmark and Share
15. Proceedings of the XXIII World Congress of Philosophy: Volume > 24
Eυστρατία Αμπατζή Ε. Μουτσοπούλου Φιλοσοφία της καιρικότητος: Μία πρόταση περί του τρόπου και της μορφής της σύγχρονης ζωής
abstract | view |  rights & permissions
Η ανακοίνωσή μας αφορά στην έννοια της “καιρικότητας”, όπως αυτή αναπτύσσεται στο βιβλίο του καθηγητή της φιλοσοφίας κ. Ε. Μουτσοπούλου, Φιλοσοφία της καιρικότητος. Θεωρούμε ότι η συγκεκριμέ-νη φιλοσοφική άποψη μπορεί να αποτελέσει μία εμπεριστατωμένη πρόταση φιλοσοφικού βίου κυρίως σήμερα που ο τρόπος και η μορφή της σύγχρονης ζωής ταλανίζουν την χώρα μας αλλά και τον παγκόσμιο χώρο. Στο πρώτο μέρος της ανακοίνωσης επιχειρούμε την διευκρίνιση των όρων του καιρικού φιλοσοφικού συστήματος: καιρικότητα και προθετικότητα της συνείδησης, καιρικό είναι – πλέον είναι και καιρός, καιρική μέθοδο και ανάπτυξη των και-ρικών κατηγοριών ούπω και ουκέτι, σχέση του χρόνου και του χώρου με την καιρική αναγωγή και τις αντίστοιχες χωροκαιρικές κατηγορίες. Στο δεύτερο μέρος αναπτύσσουμε τις εκφάνσεις του καιρικού είναι που μπορούν να ενερ-γοποιήσουν την ανθρώπινη συνείδηση ώστε να αναπτύξει την προθετικότητά της για την διάκριση του καιρού ως του κρισίμου και καιρίου σημείου, εντός του οποίου μπορεί να πραγματώσει την ελευθερία της, την οργάνωση της δρά-σης της, ως πεττείας, την συνεχή κατανόηση της πραγματικότητας μέσω της διαρκούς αναζήτησης της αλήθειας και των αξιών, προκειμένου να καρπωθεί βέλτιστες μορφές βίου. Η ικανότητα αναδόμησης της ύπαρξης, μέσω της και-ρικής προθετικότητας της συνείδησης μπορούν να οδηγήσουν στην όρθωση και την κάρπωση ενός “πλέον είναι” από την συνείδηση.
Bookmark and Share
16. Proceedings of the XXIII World Congress of Philosophy: Volume > 24
Giorgio Polydoro Stamboulis Η παρουσία του Spinoza στο έργο του Ψαλίδα Ἀληθής εὐδαιμονία
abstract | view |  rights & permissions
Με την ανακοίνωση αυτή εξετάζω την παρουσία του Spinoza στο έργο του Ψαλίδα Ἀληθής εὐδαιμονία του 1791. Ο σκοπός μου δεν είναι μόνο μία έρευνα πάνω στις πηγές, αλλά η μελέτη της λειτουργίας και της υφής των αναφορών στο έργο Ethica ordine geometrico demonstrata του 1677 του Spinoza. Κατά τον φθίνοντα δεκατοόγδοο αιώνα ο Spinoza εθεωρείτο, του-λάχιστον από μεταφυσικής απόψεως, ένας από τους πιό σκληρούς εχθρούς της χριστιανοσύνης. Η παρουσία του λοιπόν στο έργο Ἀληθής εὐδαιμονία του Ψαλίδα, γραμμένο για το ορθόδοξο κοινό των Βαλκανίων, είναι σημαντική σαν μέσο διάδοσης και κριτικής ορισμένων αντιλήψεων από την πλευρά του συγγραφέα. Το κείμενο θέτει δύο βασικά ερευνητικά ζητήματα: πρώτο, της φιλοσοφικής τοποθέτησης του Spinoza στους κριτικούς της Αποκάλυψης, δεύτερο, το ρόλο αυτών των αναλύσεων στη φιλοσοφία του έργου Ἀληθής εὐδαιμονία. Η ερμηνεία προσπαθεί, μέσω αυτής της ανάλυσης, να διερευνήσει το πρόβλημα της μεταφυσικής και θρησκευτικής κατάταξης του έργου του Ψαλίδα στο πανόραμα του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, που έχει απασχολή-σει διάφορους ερευνητές και μεταξύ αυτών τον Κονδύλη και τον Νούτσο.
Bookmark and Share
17. Proceedings of the XXIII World Congress of Philosophy: Volume > 24
Θεώνη Μούγιου Η αρετή ως γενική αρχή στην αρετολογική θεωρία του Βικέντιου Δαμοδού
abstract | view |  rights & permissions
Η παρούσα ανακοίνωση αποτελεί μια απόπειρα ερμηνευτικής προσέγγισης της αρετολογικής θεωρίας του Βικέντιου Δαμοδού (1700–1754), σημαντικού Νεοέλληνα φιλοσόφου του Διαφωτισμού, ο οποίος, ακολουθώ-ντας την αρχαία ελληνική φιλοσοφία, προσδίδει στο αρετολογικό ζήτημα ση-μαίνουσα θέση για τη συγκρότηση της ηθικής του φιλοσοφίας. Αυτό προ-κύπτει όχι μόνο από τη μελέτη του κατ’ εξοχήν ηθικού του συγγράμματος Σύνοψις Ηθικής Φιλοσοφίας αλλά και από το σύνολο σχεδόν του συγγραφι-κού του έργου, εκδεδομένου και ανέκδοτου. Ιδιαίτερα θα σχολιαστούν εδώ οι αντιλήψεις του περί αρετής ως γενικής αρχής, οι οποίες θέτουν τις βάσεις και το περίγραμμα της αρετολογικής του θεωρίας. Επίσης θα γίνει προσπάθεια να εξεταστούν οι πηγές που διαμόρφωσαν αυτές τις αντιλήψεις του, καθώς στα κείμενά του είναι διάχυτη η παρουσία της Αρχαίας Ελληνικής --άμεσα αρι-στοτελικής και έμμεσα πλατωνικής-- και της χριστιανικής ηθικής και επίσης κάποιων επιδράσεων της καρτεσιανής φιλοσοφίας. Θα δοθεί ωστόσο ιδιαί-τερη έμφαση στην επεξεργασία της εγκόσμιας ηθικής του χωρίς να προσεγ-γισθεί αυτή μεταφυσικά ή θεολογικά. Επομένως δεν θα σχολιαστούν οι θεο-λογικές αρετές που παραθέτει ούτε η μακαριότητα ως ηθικό τέλος, αλλά θα αναλυθούν οι απόψεις του περί αρετής ως μεσότητας, ως έξης και ως αγαθής πράξης.
Bookmark and Share
18. Proceedings of the XXIII World Congress of Philosophy: Volume > 25
Νικόλαος Ι. Αναγνωστόπουλος O μύθος του Σίσυφου
abstract | view |  rights & permissions
Ο μύθος μιλά για την ανθρώπινη μοίρα κάτω από το ουσιαστικό της πρίσμα-μοίρα που είναι η συνέπεια της ομαλής ή ανώμαλης (δηλαδή της εξελικτικής) λειτουργίας του ψυχισμού. Ο ίδιος ο ήρωας και ο αγώνας του αντιπροσωπεύουν ολόκληρη την ανθρωπότητα - τη ιστορία της και την ακατάσχετη εξελικτική ορμή της. Ο αγώνας του ήρωα δεν είναι τόσο ένας ιστορικός αγώνας, όσο ένας ψυχολογικός αγώνας. Ο αγώνας αυτός δεν είναι μια πάλη ενάντια στο εσώτερο κακό που πάντα διακόπτει, ή τουλάχιστον επιβραδύνει, την ουσιαστική ανάγκη για εξέλιξη. Ο μύθος είναι λοιπόν μια κατευθυντήρια γραμμή ύπαρξης, μια μορφή που αποβλέπει στο αύριο, και όχι ένας απολιθωμένος θρύλος.
Bookmark and Share
19. Proceedings of the XXIII World Congress of Philosophy: Volume > 26
Χρυσούλα Μίσχου Προς μια oντολογική θεώρηση του μουσικού έργου: (από την ακρόαση της μουσικής στην ανάγκη ορισμού και οντολογίας του μουσικού έργου)
abstract | view |  rights & permissions
Στην παρούσα εισήγηση διερευνούμε την οντολογική υπόσταση του φαινομένου της μουσικής και αναπτύσσουμε προβληματισμούς σχετικά με το αν υφίσταται κάτι τέτοιο, μια που η μουσική δεν είναι εκτατή και δεν πρόκειται για φυσικό είδος. Προϋπόθεση για αυτό είναι η ύπαρξη ταυτότητας της μουσικής μέσα από την έννοια του “μουσικού έργου”. Εξετάζουμε την έννοια αυτή, έτσι όπως εμφανίζεται μέσα από τις πολιτιστικές συνθήκες και πρακτικές της εκάστοτε κοινωνίας, ως υποκείμενο αισθητικής εμπειρίας. Παρατηρούμε τις διαφορές σε σχέση με τους ήχους και τις απόψεις σχετικά με τη χρονική τοποθέτηση της απαρχής της έννοιας «μουσικό έργο» αλλά και τη σημασία της χρήσης της έννοιας αυτής ως στέρεο έδαφος για πρωτοπορίες και τομές (π.χ. το έργο “4’ 33’’” του John Cage). Βλέπουμε επίσης πώς η εμπειρία της ακρόασης και απόλαυσης της μουσικής ενέχει μεν υποκειμενική κρίση και πρόθεση, μας οδηγεί δε στην ανάγκη σύγκρισης, ταυτοποίησης και αναγνώρισης της μουσικής. Έτσι (μας οδηγεί) στην ανάγκη οντολογίας της μουσικής ως πρωταρχικό στάδιο σε κάθε σκέψη για τη μουσική και ως απαραίτητη στη συνειδητοποίηση της φύσης του μουσικού έργου, στον τρόπο ύπαρξης και στο κριτήριο ταυτότητάς του. Τέλος βλέπουμε πώς όλα αυτά οδηγούν στις θεωρίες οντολογίας του μουσικού έργου, το οποίο ως αφηρημένη ύπαρξη εξετάζεται ως “καθόλου” (πλατωνισμός και αριστοτελική θεώρηση) και ως “επιμέρους” (νομιναλισμός, τύπος-τεκμήριο και ιδεαλισμός).
Bookmark and Share
20. Proceedings of the XXIII World Congress of Philosophy: Volume > 26
Παναγιώτης Δόικος Το εσωτερικό γεγονός και οι βαθμοί της βούλησης
abstract | view |  rights & permissions
Επιχειρείται να δειχθεί πώς η βούληση ενεργοποιείται σταδιακά σε συνάρτηση με το βαθμό εμφάνισης στο εσωτερικό πεδίο του γεγονότος, που μορφοποιεί τη σχέση της με το αντικείμενό της. Η βούληση νοείται ως μια δυναμική της επιθυμίας, η οποία διέπεται από μια νοηματική αυτοκατάφαση, που ιδιαιτεροποιεί τη σύνδεση με το αντικείμενο της επιθυμίας. Σε αναφορά με ένα αντίστοιχο παράδειγμα θεωρείται πως η συμπεριφορά της σχέσης του αισθητού με το εννοιακό στοιχείο κατά την ανάπτυξη του ψυχικού γεγονότος, προκαλεί τη στροφή της βούλησης στην προοπτική της εξωτερικής της πραγμάτωσης. Εξηγείται επιπλέον πώς η προαναφερόμενη σχέση, ως σύγκλιση των αισθητών μορφών με το αφηρημένο τους νόημα, εξελίσσεται σε τρία στάδια: της αφάνειας, της ημιφάνειας και της εμφάνειας. Αυτά τα στάδια, ως τροπές ενός κεντρικού εσωτερικού συμβάντος, εκφράζουν τους ποιοτικούς βαθμούς της βούλησης, η οποία με το σχηματισμό των τριών αντίστοιχων φάσεών της τείνει να ενεργοποιηθεί στην εξωτερικότητα.
Bookmark and Share